นางสาวสุภาภร แก้วคุ้ม นักศึกษาสาขาสถาปัตยกรรม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น คว้ารางวัลวิทยานิพนธ์ดีเด่นแห่งปี (Thesis of the Year 2026) สาขาสถาปัตยกรรมหลัก (Architecture) ระดับประเทศ จากผลงานวิทยานิพนธ์เรื่อง “สถาปัตยกรรมต่อต้านไฟป่า” พร้อมรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 ระดับภูมิภาคภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
จุดเริ่มต้นของผลงานชิ้นนี้ไม่ได้มาจากไอเดียที่ชัดเจนตั้งแต่แรก แต่มาจากช่วงฝึกงานที่จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งทำให้สุภาภรได้ลงพื้นที่จริงและเห็นทั้งด้านบวกและลบของไฟป่า รวมถึงความสัมพันธ์ที่พึ่งพากันระหว่างชุมชนกับผืนป่า จนนำไปสู่คำถามสำคัญว่า สถาปัตยกรรมจะเข้ามามีบทบาทร่วมกับระบบนิเวศอย่างไร เพื่อป้องกันไม่ให้พื้นที่ป่าต้องลดน้อยลงไปมากกว่านี้ นี่คือจุดตั้งต้นที่ทำให้เธอเริ่มศึกษาปัญหาไฟป่าอย่างรอบด้าน และพัฒนาเป็นวิทยานิพนธ์ที่ตอบคำถามดังกล่าวในเวลาต่อมา
ผลงานนี้นำเสนอผ่านแนวคิด FIRE RESISTANT HUB ซึ่งไม่ใช่อาคารเดี่ยว แต่เป็นเครือข่ายสถานีกระจายตามภูมิศาสตร์ ประกอบด้วยอาคารหลัก (MAIN HUB) ทำหน้าที่ศูนย์ฝึกอบรม เชื่อมโยงกับอาคารย่อย (SUB HUB) 4 รูปแบบ ที่ออกแบบให้เหมาะกับแต่ละพื้นที่ ตั้งแต่จุดชุมชน จุดเฝ้าระวังรอยต่อเมือง-ป่า จุดพื้นที่ลาดชัน ไปจนถึงจุดป่าดิบเขาที่ต้องรบกวนธรรมชาติให้น้อยที่สุด ที่น่าสนใจคือกระบวนการออกแบบที่ลงลึกถึงการจำลองทิศทางลม เพื่อกำหนดรูปทรงอาคารต้านการลุกลามของไฟ และเลือกใช้ดินอัด (Rammed Earth) วัสดุท้องถิ่นที่ทนไฟและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
อาจารย์ ดร.ณัฏฐ์ ละเอียดอ่อน อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ อธิบายว่าจุดแข็งของผลงานนี้ไม่ใช่ความสวยงามทางรูปแบบ แต่คือความพยายามหาจุดสมดุลระหว่างมนุษย์ ธรรมชาติ และสถาปัตยกรรม ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญที่ทำให้คณะกรรมการเห็นถึงศักยภาพของผลงานชิ้นนี้
สุภาภร กล่าวว่า ตลอดการทำวิทยานิพนธ์ไม่ได้มุ่งหวังรางวัลเป็นที่ตั้ง แต่ตั้งใจถ่ายทอดสิ่งที่ได้เรียนรู้อย่างเต็มที่ เมื่อได้รับรางวัลจึงรู้สึกทั้งดีใจและภูมิใจในความพยายามของตัวเอง และมองว่ารางวัลนี้เป็นก้าวสำคัญที่ช่วยเพิ่มความมั่นใจก่อนออกไปเผชิญโลกการทำงานจริง พร้อมทั้งตระหนักว่าความสำเร็จครั้งนี้เกิดขึ้นจากความร่วมมือและการสนับสนุนของอาจารย์ เพื่อน และทุกคนที่มีส่วนร่วมตลอดการทำวิทยานิพนธ์
ทางด้านอาจารย์ ดร.ณัฏฐ์ ทิ้งท้ายเรียบง่ายแต่ทรงพลังว่า สิ่งสำคัญที่สุดในการศึกษาด้านนี้คือ “ต้องสนุกไว้ก่อน” เพราะเมื่อนักศึกษาได้ทำในสิ่งที่สนใจจริง ความตั้งใจจะถูกถ่ายทอดลงในรายละเอียดของผลงานอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ และรางวัลระดับประเทศครั้งนี้ก็คือบทพิสูจน์ของความสนุกและความมุ่งมั่นนั้นเอง
สถาปัตยกรรมต่อต้านไฟป่า จึงไม่ได้เป็นเพียงผลงานวิทยานิพนธ์ที่ได้รับรางวัลระดับประเทศ แต่สะท้อนกระบวนการเรียนรู้ที่เริ่มจากความสนใจ การลงพื้นที่ การตั้งคำถาม การค้นคว้าและทดลอง จนพัฒนาเป็นงานสถาปัตยกรรมที่ตอบโจทย์ปัญหาจริง ความสำเร็จของสุภาภรจึงเป็นทั้งความภาคภูมิใจของนักศึกษาและอาจารย์ที่ปรึกษา และเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของการเรียนการสอนด้านสถาปัตยกรรมที่เปิดพื้นที่ให้นักศึกษาได้ค้นหาความสนใจของตนเอง ก่อนนำความรู้และความคิดสร้างสรรค์ไปต่อยอดสู่ประเด็นที่มีความหมายต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม
สกุ๊ปข่าว : กรรณภัสส์ สิริเกียรติ
ภาพประกอบ : สุภาภร แก้วคุ้ม